الشيخ رسول جعفريان
175
تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)
هاشم و عبد شمس دو فرزند عبد مناف مقامات را تقسيم كرده و امور كعبه به هاشم و رياست به عبد شمس رسيد . در واقع كار مكه يكسره به دست فرزندان عبد مناف افتاد . « 1 » خدمات قصى و هاشم و بعد ازاو عبد المطلب به حجاج در ايام حج ، يكى از امورى بود كه شهرتى همه جانبه براى قريش به همراه آورد . از ميان قريشيان ، عبد المطلب به علت پايبندى به دين حنيف ابراهيم عليه السلام و هوش و ذكاوتى كه در ادارهء امور داشت موقعيتى برتر يافت ؛ بطورى كه او را به عنوان « شيخ » قبول داشتند . « 2 » به تدريج كه شمار عشيرهها و بطون قريش رو به افزايش نهاد ، مسؤوليتهاى مهم قبيله و كعبه در عهدهء تيرههاى مختلف قرار گرفت . هنگام ظهور رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم از ميان بنى هاشم ، عباس مسؤوليت سقايت ؛ يعنى آب رسانى حجاج را به عهده داشت . از بنى اميه ابوسفيان رياست سپاه قريش را ( كه در جنگ احد و خندق نيز شركت جست ) به عهده داشت . از بنى نوفل ، حارث بن عامر مسؤول رفادت و غذا براى حجاج بود . از بنى اسد ، يزيد بن زمعه مسؤوليت مشاوره داشته و قريش براى اخذ كارهاى مهم با او مشورت مىكرد . و ا ز بطون ديگرى نيز افراد ديگر مسؤوليتهايى بر عهده داشتند . « 3 » شهرت قريش از كتب تاريخ چنين برمىآيد كه قريش در ميان عرب شرافت و عزت ويژهاى را دارا بوده و معمولًا با عناوين ، « آل الله » ، « جيران الله » ، و « سكان حرم الله » خوانده مىشدند . « 4 » مردم آنها را به عنوان بزرگ و شريف قبول كرده « 5 » و چه بسا در جنگها به جاى آنها وارد كارزار مىشدهاند . « 6 » بايد گفت عظمت و شهرت قريش ، در همهء تيرهها و خانوادهها و عشيرههاى قريش نيست ، بلكه تنها در خاندان قصى ، و بعد از او خاندان هاشم و عبد المطلب مىباشد ؛ چرا كه وجود اين افراد در نهايت ، سبب شهرت قريش گرديد . دريك مسابقهء افتخارِ به نسب ، ابوبكر خود را از قريش معرفى كرد ، طرف او خوشحال شده پرسيد : از خانوادهء قصى هستى ؟ ابوبكر گفت : خير . طرف پرسيد : آيا عبد المطلب و هاشم از شماست ؟ ابوبكر بار
--> ( 1 ) . اخبار مكه ازرقى ، ج 1 ، ص 66 ؛ يعقوبى ، ج 1 ، ص 241 ( 2 ) . تاريخ ابن خلدون ، ج 2 ، ص 226 ؛ بلوغ الارب ، ج 1 ، ص 248 ( 3 ) . العقدالفريد ، ج 3 ، ص 316 ؛ بلوغ الارب ، ج 1 ، ص 250 و 249 ( 4 ) . العقدالفريد ، ج 3 ، ص 327 ؛ الاغانى ، ج 17 ، ص 313 ( 5 ) . العقدالفريد ، ج 3 ، ص 323 ( 6 ) . همان ، ص 327